#IkDoeNietMeerMee! Weet je nog? Er was een tijd dat verschillende Bn’ers zich op deze manier uitspraken via Social Media. Zijn zij kritische denkers?

Nee, waarschijnlijk niet. En als het goed is zul je snel begrijpen waarom.

Het verschil tussen kritisch denken en kritiek hebben
Eerst even iets over het verschil tussen kritisch denken en kritiek hebben. Want, daar zit wel degelijk een groot verschil in. Bijvoorbeeld: De BN’ers die ik zojuist hierboven benoemde, zetten zich af tegen de overheid en zijn het niet eens met de coronamaatregelen. Zij hebben kritiek op de manier waarop de overheid handelt. Hun standpunt staat vast en er is niemand die hun mening kan veranderen. Maar hoe komen zij precies aan die mening? Hebben zij gesprekken gevoerd met virologen en uitgebreid onderzoek gedaan?

Als kritisch denker doe je eerst onderzoek middels betrouwbare bronnen en verzamel je informatie. Ook ga je met anderen in gesprek over dit onderwerp. Je staat open voor andermans idee├źn en kijkt goed naar je eigen gevoel en mening. Jouw mening mag veranderen en je begrijpt ook dat je niet alle kennis tot je beschikking hebt.

Jezelf bekritiseren
Als kritisch denker ben je bereid je eigen overtuigingen in twijfel te trekken en zo nodig te herzien. Je focust je op het zoeken naar de waarheid, bent nieuwsgierig en bent voorzichtig in het trekken van conclusies.

Misleidingen
Helaas is niet alles wat het lijkt. Soms denk je dat je feitelijke informatie krijgt, waarop jij je mening baseert, maar is het niets minder dan een keiharde misleiding. Denk maar eens aan de reclame van tandpasta merken. Hoe vaak wordt wel niet benoemd dat een hoog percentage van de tandartsen een bepaald merk aanbeveelt. Wat zij niet zeggen in de reclame, is dat diezelfde tandartsen ook andere merken zouden aanbevelen.

Denkfouten
Er zijn heel veel valkuilen mogelijk om tot een conclusie te komen die niet klopt. Met de volgende drie stappen kun je het aantal denkfouten verkleinen.

  1. Herken aannames
    Neem niet automatisch aan dat informatie die je hoort of leest klopt. Doe eerst onderzoek voordat je iets voor ‘waar’ aanneemt.
  2. Evalueer argumenten
    Zijn de argumenten gekleurd door vooroordelen of emoties? Voordat je zelf argumenten gebruikt als onderbouwing controleer je ze eerst.
  3. Conclusies trekken
    Trek pas je conclusie als je kennis over het onderwerp zo volledig mogelijk is en houd in gedachte dat deze altijd nog kan veranderen als je open staat voor alternatieve conclusies.

Kritisch denken oefenen

  1. Stel vragen
    Vraag zoveel mogelijk door en doe daarna zelf onderzoek.
  2. Iets anders lezen
    Lees eens wetenschappelijke artikelen die je normaal nooit zou lezen omdat het onderwerp je niet meteen aanspreekt.
  3. Actief luisteren
    Toon interesse in een ander door actief te luisteren, vragen te stellen en de ander te leren kennen.
  4. Duik ergens volledig in
    Pluis een onderwerp volledig uit. Lees alles wat je erover kunt lezen en formuleer daarna je mening op papier.
  5. Notitieboekje
    Als je een notitieboekje in je tas hebt kun je alle vragen die in je opkomen meteen noteren en later uitzoeken.
  6. Jezelf leren kennen
    Ken je jezelf eigenlijk wel goed genoeg? Wat zijn precies je normen en waarden?
  7. Jezelf vervelen
    Je stimuleert het beste je gedachten als je af en toe de tijd neemt om af te dwalen.
  8. Kinderen
    Kinderen zijn ontzettend nieuwsgierig. Iets wat wij als volwassenen wel eens verliezen door de dagelijkse rompslomp. Ga eens wat vaker in gesprek met kinderen. Hoe werkt hun geest? Wat kun je ervan leren?