Stel je eens een ijsberg voor. Zo eentje die uitsteekt uit het water. Hij lijkt niet eens zo heel groot, maar als je eens wíst hoe groot die berg was als je hem helemaal kon zien! Hij gaat namelijk nog minstens 4x zoveel de diepte in, onderwater. Dát is precies de gedachte achter het ijsbergmodel van psycholoog David McClelland.

De top van de ijsberg-Alles wat je doet
Het stukje ijsberg wat wij kunnen zien, is de top die uitsteekt boven water. Dit staat voor de zichtbare vaardigheden, het zichtbare gedrag en de kennis. Dit is allemaal meetbaar en toetsbaar.
Vragen die hierbij kunnen horen zijn:

  • Wat kan ik?
  • Heb ik een bepaalde vaardigheid?
  • Wat ga ik doen?
  • Over welke kwaliteiten beschik ik?

Onder de waterlijn- Alles wat je zegt en wil
Alles wat onzichtbaar is, en dus ‘’onder water’’ zijn de overtuigingen, de normen en waarden, de persoonlijke kenmerken en de motieven.

Vragen die bij overtuigingen kunnen horen zijn:

  • Wat vind ik ervan?
  • Waarom kan ik de overtuiging niet loslaten?
  • Wat zou er kunnen gebeuren?
  • Hoe is de overtuiging ontstaan?

Vragen die bij normen en waarden kunnen horen zijn:

  • Wat vind ik belangrijk?
  • Hoe wil ik behandeld worden?
  • Past deze rol bij jou?

Vragen die bij motieven kunnen horen zijn:

  • Wat wil je echt?
  • Wat is belangrijk in het leven?
  • Wat motiveert je?
  • Hoe zie je jezelf over 10 jaar?
  • Wat geeft jouw leven zin?

Door te werken aan alles wat ‘’onder water ligt’’, leer je valkuilen herkennen en leer je problemen effectiever oplossen. Je kunt op deze manier op jezelf reflecteren, door jezelf te bekijken met een helicopterview. Maar je kunt het model ook gebruiken om met iemand anders tot de kern te komen. Leg eens uit waarom je doet wat je doet. Wat je normen en waarden en motieven zijn. Dan heb je een grote kans dat de je beter begrijpt en dit zelf ook toepast in het gesprek.

Bronnen: hrmforce, agile4all, Mens en Samenleving.