Wat doe je als je in een drukke winkelstraat bent en iemand valt flauw? Help je, of denk je: ”dat doet iemand anders vast wel!” Dit wordt het bystander effect genoemd, ook wel het omstandereffect.

In 1964 werd Kitty Genovese doodgestoken in New York, terwijl meerdere mensen toekeken. De steekpartij duurde maar liefst 35 minuten en 38 mensen zagen het gebeuren en deden niks. Tegenwoordig zien we dit vaak terug als mensen wél filmen of foto’s maken met hun gsm, maar geen hulp inschakelen of zelf hulp verlenen.

Waarom?
Er kunnen verschillende redenen zijn waarom er niet ingegrepen wordt in situaties waarbij dit wel wenselijk is. Bijvoorbeeld:

  • De omstander is bang voor de gevolgen van het bieden van de hulp. Moet hij daarna nog mee naar het politiebureau, of misschien wel getuigen in de rechtbank?
  • Als je het negeert dan lijkt het net alsof het niet bestaat.
  • De omstander maakt een verkeerde inschatting. De situatie lijkt niet gevaarlijk en hij heeft haast, dus hij gaat verder.
  • Stress maakt beslissen moeilijk.
  • De omstander wilt zichzelf niet voor schut zetten.
  • De omstander wilt anoniem blijven, in plaats van degene die het voortouw neemt en die achteraf kan worden aangesproken op eventuele fouten.
  • De omstander is bang zelf gewond te raken.
  • De omstander verwacht dat andere betere hulp kunnen bieden.
  • Doordat anderen niet ingrijpen, verwacht de omstander dat dit ook niet nodig is.

Wat is er tegen te doen?
Maak anderen verantwoordelijk door gerichte opdrachten te geven aan specifieke personen. Als je bijvoorbeeld een ambulance nodig hebt, schreeuw dan niet: ”Iemand, bel een ambulance!”, wijs liever iemand aan en schreeuw: ”Jij! Met die rode jas, bel een ambulance!”.

Bronnen: Wikipedia, PsyBlog